ดูจิต ฝึกจิต สภาวธรรม สภาวะ ปฏิบัติธรรม เมตตา วิธีปฏิบัติ สติปัฏฐาน อริยมรรค monitor the mind metta mindfulness awareness ariyamakka buddha method vipassana thammatipo thai thailand meditation meditate yoga คอลัมน์: มติชน มติครู: ดับร้อน..ผ่อนทุกข์..สร้างสุข แนวทางฝึกจิต'บนเส้นทางสายเอก'
ReadyPlanet.com
dot
Well-Trained Minds bring Happiness
dot
bulletThe Lecturers
bulletMind training procedures
bulletThe Cycle of Causes and Effects
bulletDo not get attached to natural Dharma Phenomenons
bulletconveying compassion
bulletBook
dot
训练过的心神必带来幸福。
dot
bullet法师
bullet训练心神的过程中
bullet心灵感应的线路
bullet通过剥夺训练心神的动作
bullet说到实践经验
dot
บ้านวังเมือง
dot
bulletตำนานบ้านวังเมือง
bulletวิทยากร
bulletแผนที่ ศูนย์พัฒนาจิตเฉลิมพระเกียรติ บ้านวังเมือง (Map)
dot
มหาสติปัฏฐานสี่
dot
bulletมหาสติปัฏฐานสี่
bulletอริยมรรคมีองค์แปด
bulletพระสูตรเกี่ยวกับมหาสติปัฏฐานสี่
dot
วิธีการดูจิต
dot
bulletทำไมเราต้องดูจิต
bulletวิธีการ "ดูจิต"
bulletวงจรกระแสจิต
dot
เมตตาธรรม..ค้ำจุนโลก
dot
bulletวิธีการแผ่เมตตา
bulletอานิสงส์ของการแผ่เมตตา
dot
สภาวธรรม
dot
bulletสภาวธรรมทั้งปวง ..ล้วนไม่ควรยึดมั่น
bullet42 คำถาม..สภาวธรรม -1
bullet42 คำถาม..สภาวธรรม -2
bullet42 คำถาม..สภาวธรรม -3
bullet42 คำถาม..สภาวธรรม -4
dot
เทปรายการและหนังสือ
dot
bulletหนังสือพิมพ์ และสิ่งพิมพ์
bulletVideo
bulletหนังสือ
bulletรายการโทรทัศน์และวิทยุ


Download Pali app
thammatipo


คอลัมน์: มติชน มติครู: ดับร้อน..ผ่อนทุกข์..สร้างสุข แนวทางฝึกจิต'บนเส้นทางสายเอก'

คอลัมน์: มติชน มติครู: ดับร้อน..ผ่อนทุกข์..สร้างสุข แนวทางฝึกจิต'บนเส้นทางสายเอก'

โดย อ.สุนทร เชี่ยวพานิช

(ซ้าย)พระอาจารย์สุรพจน์ สทฺธาธิโก   (กลาง)พระราชพุฒิมุนี เจ้าคณะจังหวัดหนองคาย  (ขวา) พระอาจารย์ธมฺมทีโป

ดูเหมือนปัญหาความวุ่นวายที่เกิดขึ้นในเมืองไทยมาอย่างยาวนาน และต่อเนื่อง ไม่ว่าจะเป็นปัญหาเกี่ยวกับด้านเศรษฐกิจ การเมือง และสังคม ตลอดจนปัญหาอันเนื่องมาจากภัยทางธรรมชาติในหลากหลายรูปแบบที่เกิดขึ้นบ่อยครั้ง ทั้งปัจจุบันและก่อนหน้านี้ รวมทั้งปัญหาความไม่สงบใน 3 จังหวัดชายแดนภาคใต้ที่ได้ปะทุขึ้นมาตั้งแต่ปี พ.ศ.2547 ซึ่งจนถึงขณะนี้ยังไม่มีทีท่าว่าจะยุติลงได้อย่างไร เมื่อไหร่

ที่น่าเศร้าสลดใจเป็นอย่างยิ่ง ก็คือเหตุการณ์ความรุนแรงดังกล่าวได้ส่งผลทำให้ประชาชนผู้ที่บริสุทธิ์จำนวนมากต้องมาสังเวยชีวิตอย่างไร้เหตุผล ผสมปนเปไปกับสภาพของอากาศในปีนี้ของบ้านเรา ที่ร้อนอบอ้าวจนทะลุปรอท และอื่นๆ นั้นล้วนแล้วแต่เป็นปัจจัยที่ส่งผลกระทบต่อความรู้สึกลึกๆ ของคนไทยอย่างถ้วนหน้า ซึ่งไม่ต่างอะไรไปจากเปลวเพลิงที่คอยเผาทรวงผู้คนให้เกิดอาการเร่าร้อนกระวนกระวายใจ จนกลายเป็นความทุกข์ซ้ำซ้อนที่ซึมลึกเข้าสู่ภายในจิตใจ

จริงอยู่แม้ผู้ที่ได้สัมผัสกับปัญหาต่างๆ จะได้พยายามหาทางออกให้กับตนเองตามความเชื่อ ทั้งเดินทางไปฟังเทศน์ฟังธรรมตามวัดวาอาราม ทำบุญปิดทองไหว้พระที่ตนเองเคารพนับถือ หรือแม้แต่เดินทางไปยังสถานที่ปลีกวิเวกต่างๆ และอื่นๆ   ที่คิดว่าจะสามารถทำให้ตนเองหลุดพ้นไปจากปมแห่งความทุกข์นี้ได้    แต่แล้วก็ต้องคว้าน้ำเหลวอย่างสิ้นเชิง   เพราะสิ่งที่ตนเองพยายามกระทำนั้นจริงๆ แล้วก็ไม่สามารถที่จะดับไฟที่สุมอยู่ภายในจิตใจให้มอดดับลงไปได้ สุดท้ายก็ต้องกลับมาเผชิญอยู่กับวังวนแห่งความทุกข์เดิมๆ อย่างน่าเอือมระอา โดยไม่รู้ว่าน้ำทิพย์ที่จะใช้เป็นยาขนานพิเศษในการดับไฟร้อนได้อย่างมีประสิทธิภาพนั้น จริงๆ แล้วก็อยู่ภายในจิตใจของตนเอง

 

ซึ่งก็สอดคล้องกับคำสอนของ "องค์พระสัมมาสัมพุทธเจ้า" ที่ตรัสไว้เป็นพุทธพจน์ว่า

" จิตตัง ทันตัง สุขาวหัง"  จิตที่ฝึกดีแล้ว ย่อมนำความสุขมาให้ สุขอื่นเสมอด้วยความสงบสุขเป็นไม่มี เมื่อบุคคลใดฝึกจิตดีแล้ว ย่อมได้ที่พึ่งที่หาได้โดยยาก ย่อมที่ได้ที่พึ่งอันเกษม ย่อมได้ที่พึ่งอันแท้จริง เพราะบุคคลทั้งหลายเมื่อละจากโลกนี้ไปแล้ว ย่อมมีสุขอันเกษมเป็นที่ไป

ซึ่งจากคำสอนดังกล่าวที่ถือเป็นสัจธรรมอันล้ำค่าที่ "พระพุทธองค์" ได้ทรงชี้ให้เห็นว่าจริงๆ แล้ว การดับทุกข์ภายในที่เปรียบเสมือนเปลวเพลิงที่คอยเผาผลาญทั้งร่างกายและจิตใจของมนุษย์นั้น สามารถที่จะกระทำได้ หากผู้ที่เป็นเจ้าของความทุกข์นั้นมีความรู้ความเข้าใจถึงวิธีการที่จะกำจัดจุดอ่อนนี้อย่างแท้จริง

 

อย่างไรก็ตาม ศูนย์พัฒนาจิตเฉลิมพระ เกียรติบ้านวังเมือง อ.ท้ายเหมือง จ.พังงา เป็นองค์กรภาคเอกชนแห่งแรกของประเทศไทย ที่ถือเป็นแหล่งในการถ่ายทอดความรู้ความเข้าใจเกี่ยวกับเรื่องการปฏิบัติธรรมตามแนวทาง มหาสติปัฏฐาน 4 อริยมรรคมีองค์ 8 หรือการฝึกจิต ซึ่งเป็นการปฏิบัติธรรมบนเส้นทางสายเอกเพื่อการดับทุกข์ โดยศูนย์ดังกล่าวได้ก่อตั้งขึ้นมาตั้งแต่ปี พ.ศ.2544 มี พระอาจารย์ธวัชชัย ธมฺมทีโป และ พระอาจารย์สุรพจน์ สทฺธาธิโก เป็นวิทยากร ให้ความรู้ทั้งภาคทฤษฎี และปฏิบัติในกระบวนการฝึกจิตอย่างเชี่ยวชาญ

 

โดยการปฏิบัติธรรมตามแนวทางนี้สามารถปฏิบัติได้ง่าย กล่าวคือสามารถปฏิบัติได้ทุกคนโดยไม่เลือกชนชั้นวรรณะ คือไม่ว่าจะนับถือศาสนาใดก็ตาม เช่น คริสต์ อิสลาม ฮินดู พุทธ และอื่นๆ ก็สามารถที่จะปฏิบัติได้ เพราะทุกคนมีจิตเป็นของตนเอง และที่เหนืออื่นใดยังสามารถปฏิบัติได้ไม่เลือกกาลเวลาและสถานที่ คือสามารถปฏิบัติได้ไม่ว่าจะเป็น นั่ง ยืน เดิน นอน ขับรถ ขับเรือ หรือกระทำสิ่งใดอยู่ก็ตาม เพียงแต่ให้รู้สึกไปที่กลางทรวงอกบริเวณลิ้นปี่ เพื่อเห็นการเกิดดับของจิตอย่างต่อเนื่องเท่านั้น ก็จะช่วยทำให้เปลวเพลิงแห่งความร้อนที่สุมอยู่ภายในจิตใจตนเองดับมอดลง

 

จะว่าไปแล้วการปฏิบัติธรรมตามแนวทางมหาสติปัฏฐาน 4 อริยมรรคมีองค์ 8 นี้ ปัจจุบันกำลังได้รับความสนใจจากผู้คนในสังคมอย่างกว้างขวาง ทั้งจากภายในและต่างประเทศ เช่น ไอร์แลนด์ ภูฏาน เนปาล กัมพูชา ลาว ฯลฯ

           สมเด็จพระลิมโปเช นังกะปา เด็นตุ๊บ                  พระลามะ อาชายา กามาแซงโซ เซปา

เมื่อเร็วๆ นี้ "สมเด็จพระลิมโปเช นังกะปา เด็นตุ๊บ" (Ngagpa Tshering Dhendup Rimpoche) พระสังฆนายก นิกายวชิรยาน แห่งราชอาณาจักรภูฏาน ซึ่งมีศักดิ์เป็นลุงของพระราชาธิบดี จิกมี่ เคเซอร์ นัมเกล วังชุกและ พระลามะ อาชายา กามาแซงโซ เซปา(Acharya Karma Sangso Sherpa) ผู้รับผิดชอบดูแลลุมพินีสถาน ประเทศเนปาล ได้เดินทางมายังประเทศไทย พร้อมทั้งได้ร่วมสนทนาและปฏิบัติธรรมตามแนวทางมหาสติปัฏฐาน 4 อริยมรรคมีองค์ 8 กับพระอาจารย์ธวัชชัย ธมฺมทีโป และพระอาจารย์สุรพจน์ สทฺธาธิโก จนมีความรู้ความเข้าในวิธีการ ตลอดจนขั้นตอนในการปฏิบัติธรรมอย่างชัดแจ้ง

 

พระอาจารย์ธวัชชัย ธมฺมทีโป กล่าวว่า พระพุทธองค์ตรัสไว้ว่า ทางสายเอกในการปฏิบัติธรรมนั้นมีอยู่ทางเดียว แต่ถ้ามีหลายทางถือว่าเป็นสัทธรรมปฏิรูป และสัทธรรมปฏิรูปนั้นจะทำให้พระสัทธรรมที่แท้จริงเสื่อม หรืออันตรธานหายไป ฉะนั้น การฝึกจิตตามแนวทางมหาสติปัฏฐาน 4 อริยมรรคมีองค์ 8 นี้ เป็นทางเส้นเดียวอุปมาเสมือนกับใบไม้ในกำมือ ถ้าใบไม้ในราวป่าใหญ่ นั่นก็คือธรรมะที่พระพุทธองค์ทรงเทศนาสั่งสอน ส่วนใบไม้ในกำมือเดียวก็คือการเห็นจิตเกิดดับเป็นภายในที่เรียกว่าพิจารณาเห็น "กายในกาย เวทนาในเวทนา จิตในจิต และธรรมในธรรม"

พระอาจารย์สุรพจน์ สทฺธาธิโก ได้อธิบายว่า ทุกคนเมื่อได้รับการฝึกจิตดีแล้วก็จะมีความสุข และการทำงานข้างนอกก็จะมีความสุขไปด้วย สิ่งนี้แหละที่เขาเรียกว่ามีที่พึ่งที่เกาะ อุปมาได้เสมือนกับก่อนที่เรือจะอับปาง ทุกคนมองไม่เห็นคุณค่าของห่วงยางอันเล็กๆ แต่สุดท้ายพอเรืออับปางเข้าจริงๆ เราถึงจะเห็นคุณค่าของห่วงยาง เพราะสิ่งนี้แหละที่มีส่วนสำคัญในการช่วยชีวิตของเรา เช่นเดียวกันการฝึกจิตเมื่อดูข้างนอกเหมือนไม่มีอะไร แต่พอเราจะจากไป สิ่งนี้แหละที่ถือเป็นที่พึ่งที่เกาะที่มากด้วยคุณค่า ดังนั้น การที่ตอบแทนบุญคุณของพ่อแม่จึงควรที่จะนำธรรมะนี้ไปให้ท่าน

 

สมเด็จพระลิมโปเช นังกะปา เด็นตุ๊บ พระสังฆนายกแห่งนิกายวชิรญาณ ราชอาณาจักรภูฏาน พูดถึงเหตุผลที่ต้องเดินทางมาสนทนาและปฏิบัติธรรมตามแนวทางมหาสติปัฏฐาน 4 อริยมรรคมีองค์ 8 ก็เพราะเห็นว่าเป็นการฝึกที่นอกจากจะปฏิบัติได้ง่ายแล้ว ที่สำคัญยังเป็นการเข้าถึงอย่างลึกซึ้ง และถ้าสามารถนำไปสอนให้เด็กๆ เยาวชน ตลอดจนคนในชาติได้มีโอกาสปฏิบัติ ก็จะมีส่วนช่วยในการขจัดปัญหาต่างๆ ทั้งในด้านศีลธรรมและด้านสังคมให้หมดไป อันจะนำมาซึ่งความอยู่ดีมีสุขและสันติภาพของคนในชาติ

 

พระลามะ อาชายา กามาแซงโซ เซปา ให้เหตุผลที่ได้มีโอกาสมาศึกษาการฝึกจิตว่า เป็นการฝึกที่ง่ายเพียงแต่รู้สึกไปที่กลางทรวงอก บริเวณลิ้นปี่ เพื่อสังเกตการเกิดดับของจิตอยู่ตลอดเวลาก็จะทำให้มีความสุข ที่สำคัญ การฝึกจิตนี้ยังเป็นการเข้าถึงซึ่งก็เท่ากับเป็นการยกระดับจิตขึ้นสู่ไตรลักษณ์ อันจะก่อให้เกิดประโยชน์ในหลายด้านๆ ซึ่งตนเองจะนำแนวทางการฝึกจิตนี้ไปเผยแพร่ให้แก่ทั้งเยาวชนและประชาชนชาวเนปาลได้ฝึกปฏิบัติอย่างเป็นระบบต่อไป

น.ส.อัจฉราพรรณ ไพบูลย์สุวรรณ พิธีกรและนักแสดงชื่อดัง ให้ทรรศนะว่า ตนเองมีความสนใจเกี่ยวกับเรื่องธรรมะมาโดยตลอด แต่เมื่อได้มาฝึกจิตแล้ว รู้สึกว่าตัวเองมีความสุข เย็นสบาย และมีความมั่นใจว่าตัวเองมีความปลอดภัยในชีวิต ที่สำคัญยังได้เห็นถึงการพัฒนาของตนเองไปในทางที่ดีขึ้นอย่างต่อเนื่อง ก็เลยอยากให้คนทั่วไปได้รับประโยชน์บ้าง ดังนั้น จึงได้กำหนดจัดโครงการปฏิบัติธรรมฝึกจิต ที่ผ่านมา มีผู้ที่สนใจ ไม่ว่าจะเป็นทั้งนักร้อง นักแสดง และประชาชนทั่วไปได้เข้ามาฝึกจิตกันเป็นจำนวนมาก

จะว่าไปแล้วการปฏิบัติธรรมตามแนวทางมหาสติปัฏฐาน 4 อริยมรรคมีองค์ 8 นี้ นับว่าเป็นเรื่องที่น่าสนใจ เพราะเหมาะสมกับยุคสมัย ที่สำคัญยังปฏิบัติได้ง่าย ยิ่งในขณะที่ประเทศชาติกำลังเผชิญอยู่กับปัญหาวิกฤตต่างๆ มากมายเช่นนี้ โดยเฉพาะปัญหาทางด้านการเมืองที่ได้เกิดขึ้นมาอย่างยาวนานกว่า 7 ปี   จนทำให้คนในสังคมไทยที่นอกจากจะกินแหนงแคลงใจกันอย่างรุนแรงแล้ว   ยังมีการเลือกข้างแบ่งสีกันอย่างไม่เคยมีมาก่อน  

 

 

ที่เหนืออื่นใดยังได้ส่งผลเลยไปกระทบต่อการพัฒนาประเทศชาติอย่างน่าเศร้าใจ   ซึ่งปัญหาทั้งหลายทั้งปวงเหล่านี้ล้วนถือเป็นสารตกค้างที่ส่งผลกระทบต่อผู้คนในสังคมเป็นบริเวณกว้าง    จนเกิดอาการเครียด กังวล วิตกจริต และขยายกลายไปเป็นความทุกข์ที่ฝังรากลึกอยู่ภายในจิตใจอย่างไม่อาจหลีกเลี่ยง ไม่ต่างอะไรไปจากคนไข้ที่ "ป่วยเรื้อรัง" ยากแก่การเยียวยารักษา ดังนั้น จึงถือเป็นหน้าที่สำคัญของคนที่เป็นผู้นำในด้านต่างๆ ของสังคมที่จะต้องหาทางปลดเปลื้องปัญหาดังกล่าวนี้ให้หมดไปโดยเร็ว

 

 โดยเฉพาะคงต้องฝากให้ น.ส.ยิ่งลักษณ์ ชินวัตร นายกรัฐมนตรี ในฐานะที่เป็นผู้นำประเทศ และต้องรับผิดชอบต่อชีวิตความเป็นอยู่ของประชาชนคนไทย จะต้องเร่งประสานรอยร้าว พร้อมทั้งหาทางปลดเปลื้องความทุกข์ และคืนความสุขให้แก่คนในชาติอย่างทั่วหน้า จริงอยู่แม้ที่ผ่านมารัฐบาลเองจะได้มีความพยายามดำเนินการเกี่ยวกับเรื่องนี้ด้วยวิธีการต่างๆ มาแล้ว แต่สุดท้ายก็ไม่สามารถที่จะกระทำได้ตามที่ตั้งใจ

ดังนั้น จึงน่าที่จะนำการปฏิบัติธรรมตามแนวทาง "มหาสติปัฏฐาน 4 อริยมรรคมีองค์ 8" ซึ่งเป็นการปฏิบัติธรรมบนเส้นทางสายเอกที่ไม่ธรรมดานี้ มาใช้เป็นเครื่องมือในการช่วยปลดปล่อยความทุกข์ ตลอดจนคืนความสุข รวมทั้งประสานความเป็นน้ำหนึ่งใจเดียวกันของคนในชาติ ด้วยการเข้าไปศึกษาและทดลองปฏิบัติดูด้วยตนเอง ถ้าหากเห็นว่าดี และมีประโยชน์แล้วก็ควรที่จะนำไปขยายผลสู่เด็กๆ เยาวชน ตลอดจนประชาชนคนไทยทุกคนได้ปฏิบัติกันอย่างเป็นระบบ

 

อย่างไรก็ตาม หากรัฐบาลนี้ยังมีความตั้งใจที่แน่วแน่ในการที่จะแก้ไขปัญหาความแตกแยก ควบคู่ไปกับการปลดเปลื้องความทุกข์ที่เปรียบเสมือนเกลียวเชือก ที่นับวันดูเหมือนจะยิ่งขมวดปมมัดแน่นขึ้นเรื่อยๆ ด้วยตัวโลภะ โทสะ และโมหจริต ให้หลุดพ้นไปจากสังคมไทยอย่างจริงจังแล้ว จึงควรที่จะนำแนวทางการปฏิบัติธรรมตามแนวทาง "มหาสติปัฏฐาน 4 อริยมรรคมีองค์ 8" นี้มาทดลองใช้ดูบ้าง เพราะถือเป็นการแก้ปัญหาที่ต้นเหตุ ตามหลัก "อริยสัจสี่" ทางพุทธศาสนา

ซึ่งถ้าหากคนไทยได้รับการปลดปล่อย ความทุกข์ที่ตนเองยึดถือไว้อย่างเหนียว แน่นลงได้แล้ว ก็จะทำให้มีความสุข เมื่อทุกคนต่างก็มีความสุข ก็จะนำไปสู่การให้อภัยซึ่งกันและกัน สุดท้ายก็จะนำไปสู่ความรัก ความปรองดอง และความสามัคคีของคนในชาติในที่สุด

นี่แหละ...จึงจะถือว่าเป็นการดับร้อน ผ่อนทุกข์ สร้างสังคมให้เป็นสุข อย่างยั่งยืน ที่เหนืออื่นใด ยังถือเป็นการตอบแทนคุณของแผ่นดินอย่างแท้จริงอีกด้วย!!

ที่มา: หนังสือพิมพ์มติชน 




สิ่งพิมพ์

นิตยสาร happiness : สุขจากภายในด้วยมหาสติปัฏฐานสี่
Happiness
ล้านดวงใจถวายแม่ของแผ่นดิน
LIPS ฉบับ "ธรรมนำทาง"
พระองค์หญิงศรีรัศมิ์กับธรรมะ
เปิดบ้าน ป้าจิ๊ อัจฉราพรรณ สงบ-ร่มรื่น ด้วยธรรมะ
รวมพลังสาว‘40 อัพ’ ร่วมกิจกรรมสำรวจสติ
มติชนรายวัน ฉบับวันที่ 19 ตุลาคม 2552
หนังสือพิมพ์มติชนรายวัน ฉบับวันที่ 3 พ.ย.2552
หนังสือพิมพ์ คม ชัด ลึก ฉบับวันที่ 15 ตุลาคม 2552
หนังสือพิมพ์เดลินิวส์ ฉบับวันที่ 29 กันยายน 2552
a day ฉบับเดือนสิงหาคม 2552
หนังสือพิมพ์ข่าวสด ฉบับวันที่ 29 ก.ค.2552
โครงการครอบครัวธรรมะสัญจร
พระอาจารย์ ธมฺมทีโป :: หนังสือพิมพ์ คมชัดลึก ฉบับวันที่ 18 ธันวาคม 2550